Alergeny zapachowe: co znaczą Limonene i Citral
Stan na 10 września 2026 r.
Na końcu wykazu INCI Ostefrinu stoją dwie nazwy: Limonene i Citral. Wyglądają jak dodatki dopisane na sam koniec — a nie są. Ten tekst tłumaczy, skąd się tam biorą i co z nich wynika dla kupującego.
Dlaczego akurat te dwie nazwy stoją osobno
Wykaz INCI podaje składniki malejąco według zawartości, a całą kompozycję zapachową wolno zapisać jednym słowem Parfum. Od tej zasady jest wyjątek: substancje zapachowe uznane za częstsze przyczyny kontaktowych reakcji uczuleniowych trzeba wymienić z nazwy. Obowiązek wynika z rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 dotyczącego produktów kosmetycznych — z artykułu 19 i z załącznika III.
Wymienia się je dopiero po przekroczeniu progu stężenia: 0,001 % w produkcie pozostawianym na skórze i 0,01 % w spłukiwanym. Ostefrin jest żelem, który zostaje na skórze, więc obowiązuje go próg niższy.
Czym są Limonene i Citral
To naturalne składowe olejków eterycznych, a nie substancje dosypane osobno. Limonen odpowiada za zapach skórki cytrusów, citral — za nutę cytrynową, charakterystyczną między innymi dla trawy cytrynowej. W tym żelu przychodzą razem z olejkami, które stoją w składzie wyżej. Nie da się mieć olejku cytrynowego bez limonenu: to ten sam materiał, tylko opisany dokładniej.
Co ta deklaracja znaczy, a czego nie znaczy
Znaczy tyle: producent poinformował, że substancja jest obecna powyżej progu, żeby osoba, która wie o swoim uczuleniu, mogła zdecydować przed zakupem. To obowiązek informacyjny, nie ostrzeżenie.
Nie znaczy natomiast, że produkt jest szkodliwy albo „chemiczny". Substancje z tej listy są dopuszczone do stosowania w kosmetykach — gdyby nie były, nie mogłyby się w nich znaleźć w ogóle. Szacuje się, że nadwrażliwość na substancje zapachowe dotyczy około 1–3 % populacji Unii; dla pozostałych osób ta informacja nie zmienia niczego poza tym, że wiedzą, co nakładają.
Od 2026 roku etykiety będą dłuższe
Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/1545 z 26 lipca 2023 r. rozszerzyło listę substancji podlegających osobnej deklaracji o 56 kolejnych pozycji. Terminy są dwa: produkty wprowadzane do obrotu od 31 lipca 2026 r. muszą stosować rozszerzony wykaz, a produkty wprowadzone do obrotu wcześniej mogą być udostępniane na rynku do 31 lipca 2028 r.
Warto wiedzieć, co z tego wynika w praktyce. Jeśli za jakiś czas zobaczysz na podobnym kosmetyku dłuższą listę na końcu składu, nie będzie to znaczyło, że zmieniono recepturę. Zmieniły się zasady opisywania tego, co i tak było w środku.
Próba na małym fragmencie skóry
To standardowe zalecenie przy kosmetykach z olejkami eterycznymi, nie tylko przy tym żelu. Nanieś niewielką ilość na mały fragment skóry — na przykład na wewnętrzną stronę przedramienia — i odczekaj. Jeśli pojawi się zaczerwienienie, pieczenie albo świąd wykraczające poza zwykłe odczucie chłodu i ciepła, zmyj preparat wodą z mydłem i nie stosuj go dalej.
Jedna uwaga właśnie do tego składu: poza olejkami są w nim mentol, kamfora i żywica z papryki. Wrażenie chłodu przechodzącego w ciepło jest ich zwykłym działaniem zmysłowym i nie jest reakcją uczuleniową — ale właśnie dlatego pierwszy raz warto sprawdzić na małym fragmencie, żeby odróżnić jedno od drugiego.
Bibliografia
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczące produktów kosmetycznych — art. 19 (oznakowanie) oraz załącznik III. EUR-Lex
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/1545 z dnia 26 lipca 2023 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 w odniesieniu do oznakowania substancji zapachowych o działaniu uczulającym. EUR-Lex
- Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS), opinia w sprawie substancji zapachowych o działaniu uczulającym, SCCS/1459/11.
- CosIng — baza danych składników kosmetycznych Komisji Europejskiej. ec.europa.eu
Ten tekst opisuje zasady oznakowania kosmetyków. Nie jest poradą medyczną i nie opisuje działania Ostefrinu.